تعرفهٔ برق و گاز پلکانی است؛ یعنی هر کیلووات‌ساعت یا هر مترمکعب اضافه، گران‌تر از قبلی حساب می‌شود و چند پله بالاتر رفتن، قبض را چند برابر می‌کند. برای همین خیلی‌ها برای کم کردن قبض سراغ خانهٔ هوشمند می‌آیند. حرف صادقانهٔ ما این است که دستگاه هوشمند به‌تنهایی چیزی را کم نمیکند؛ صرفهجویی از تنظیم درست میآید. این هفت روش در خانه‌های ایرانی بیشترین اثر را دارند.
۱. ترموستات برای سرمایش و گرمایش
بیشترین سهم مصرف انرژی خانه مال سرمایش و گرمایش است. یک ترموستات هوشمند یا کلید ترموستاتیک برای فنکویل، دمای اتاق را دقیق نگه می‌دارد. با زمانبندی هم ساعت‌هایی که کسی خانه نیست، دما را در تابستان کمی بالاتر و در زمستان کمی پایین‌تر می‌برد. هر درجه تغییر نقطهٔ تنظیم، روی کارکرد کولر یا پکیج اثر محسوسی دارد.
۲. سنسور حضور در فضاهای رفتوآمد
راهرو، پارکینگ، انباری و سرویس بهداشتی جاهایی‌اند که چراغ معمولاً روشن جا می‌ماند. یک سنسور حضور یا سنسور حرکت چراغ را فقط وقتی کسی هست روشن نگه می‌دارد. در ساختمان‌های مسکونی، راه‌پله و پارکینگ مشاع بهترین جا برای شروع است. تفاوت این دو سنسور را در سنسور حضور یا سنسور حرکت توضیح داده‌ایم.
۳. زمانبندی آبگرمکن، پمپ و پکیج
آبگرمکن برقی یا پمپی که شبانه‌روز روشن است، بی‌دلیل مصرف می‌کند. با یک رله یا پریز هوشمند آن‌ها را فقط در ساعت‌های لازم روشن کنید؛ مثلاً آبگرمکن یک ساعت قبل از بیدار شدن اهل خانه.
۴. کولری که در خانهٔ خالی کار نکند
کولر گازی‌ای که صبح روشن شده و تا عصر در خانهٔ خالی کار می‌کند، یکی از رایج‌ترین دلایل قبض‌های سنگین تابستان است. با یک کنترلر IR کولر را از بیرون خاموش می‌کنید و نیم ساعت قبل از رسیدن روشنش می‌کنید. جزئیاتش در کنترل کولر و تلویزیون با موبایل آمده است.
۵. یک دکمه برای «خروج»
یک فرمان که هنگام بیرون رفتن، چراغ‌ها و وسایل غیرضروری را خاموش کند و ترموستات را روی حالت صرفهجویی ببرد. ساده است، ولی همین عادت روزانه بخش زیادی از هدررفت را حذف می‌کند.
۶. پرده و نور طبیعی
پرده‌ای که در گرم‌ترین ساعت‌های روز جلوی آفتاب مستقیم اتاق‌های جنوبی و غربی را بگیرد، بار کولر را کم می‌کند. در زمستان برعکس، باز ماندن پرده در روز به گرم شدن خانه کمک می‌کند. موتور پرده را می‌شود با زمانبندی یا با سنسور نور و دما کنترل کرد.
۷. مصرف‌کننده‌های پنهان
تلویزیون، ست‌تاپ‌باکس، کنسول بازی و شارژرها در حالت آماده‌به‌کار هم برق می‌کشند. یک پریز هوشمند زمان‌دار که شب‌ها برقشان را کامل قطع کند، مصرف ثابت خانه را پایین می‌آورد.
چه چیزهایی صرفهجویی نمی‌کنند؟
هر تجهیز هوشمندی قبض را پایین نمی‌آورد:
- چراغی که روزی چند دقیقه روشن است: هزینهٔ کلید هوشمندش هیچ‌وقت از محل قبض برنمی‌گردد. ارزشش در راحتی است.
- کنترل از راه دوری که استفاده نمی‌شود: صرفهجویی از اتوماسیون میآید، یعنی زمانبندی و سنسور، نه از اینکه بشود از راه دور خاموش کرد.
- لامپ‌های قدیمی: اگر هنوز لامپ رشته‌ای یا هالوژن دارید، اول آن‌ها را با LED عوض کنید. در خیلی از خانهها این کار ارزان‌تر است و اثرش از هوشمندسازی روشنایی بیشتر.
ترتیب درست: اول مصرف‌کننده‌های بزرگ را پیدا کنید، بعد برای همان‌ها اتوماسیون بگذارید.
یک حساب ساده
فقط یک چراغ راهرو را حساب کنیم. لامپ ۲۰ واتی که روزی ۱۰ ساعت بی‌دلیل روشن می‌ماند، در ماه این‌قدر مصرف دارد:
۲۰ وات × ۱۰ ساعت × ۳۰ روز = ۶ کیلووات‌ساعت
این فقط یک لامپ کوچک است. حالا همهٔ چراغ‌های مشاع یک ساختمان، کولری چندکیلوواتی که چند ساعت در خانهٔ خالی کار می‌کند و یک آبگرمکن برقی را به آن اضافه کنید. چون تعرفه پلکانی است، همین چند ده کیلووات‌ساعت می‌تواند شما را یک پله پایین‌تر بیاورد. ما عمداً درصد ثابتی برای صرفهجویی اعلام نمی‌کنیم، چون به عادت‌های هر خانواده بستگی دارد. روش حساب همین است.
مثال راه‌پلهٔ ساختمان
در ساختمان‌های چندطبقه، چراغ‌های راه‌پله معمولاً با کلید معمولی یا تایمر ساده کار می‌کنند و یا مدام روشن‌اند یا وسط پله‌ها خاموش می‌شوند. با یک سنسور حضور در هر پاگرد و تنظیم آستانهٔ نور تا در روز روشن نشوند، چراغ‌ها فقط وقتی کسی در راه‌پله است و هوا تاریک است روشن می‌شوند. هزینهٔ این کار معمولاً در چند ماه از محل قبض مشاع برمی‌گردد و ساکنان هم دیگر در تاریکی نمی‌مانند.
مهلت خاموش شدن را خیلی کوتاه نگذارید. برای راه‌پله یک تا دو دقیقه کافی است تا چراغ وسط مسیر خاموش نشود.
برنامهٔ چهار هفته‌ای
- هفتهٔ اول: قبض‌های یک سال گذشته را کنار هم بگذارید، ببینید در کدام فصل و کدام پله هستید و بزرگ‌ترین مصرف‌کننده‌ها را بنویسید.
- هفتهٔ دوم: برای کولر یا گرمایش ترموستات یا ریموت IR بگذارید و یک زمانبندی ساده بر اساس ساعت‌های حضور خانواده بسازید.
- هفتهٔ سوم: چراغ فضاهای رفتوآمد را به سنسور بسپارید.
- هفتهٔ چهارم: سناریوی «خروج» و خاموش کردن وسایل آماده‌به‌کار در شب را اضافه کنید.
بعد از یکی دو دورهٔ قبض، نتیجه را با سال قبل مقایسه کنید و تنظیم‌ها را دقیق‌تر کنید.
خلاصه
کم کردن قبض با خانهٔ هوشمند واقعی است، به شرطی که روی مصرف‌کننده‌های بزرگ تمرکز کنید: سرمایش و گرمایش، روشنایی فضاهای رفتوآمد و وسایلی که بی‌دلیل روشن می‌مانند. از ترموستات و سنسور حضور شروع کنید و بعد سراغ زمانبندی بروید.
پرسش‌های متداول
خود خانهٔ هوشمند برق زیادی مصرف نمیکند؟
نه. مصرف کلیدها، سنسورها و گیتوی در حد چند وات است و در برابر صرفهجویی ناشی از خاموش ماندن بارهای اصلی ناچیز است.
بیشترین صرفهجویی از کجا میآید؟
در بیشتر خانهها از کنترل سرمایش و گرمایش با ترموستات و زمانبندی، و بعد از آن از روشنایی فضاهای مشاع و رفتوآمد.
برای کم کردن قبض گاز چه کنیم؟
ترموستات هوشمند برای پکیج یا فنکویل، زمانبندی گرمایش بر اساس حضور خانواده و بستن پردهها در شبهای سرد.
نظرات خوانندگان
هنوز نظری برای این مقاله ثبت نشده است. اولین نفر باشید!