سنسور از پرکاربردترین تجهیزات خانه و ساختمان هوشمند است، ولی خیلی‌ها فرق سنسور حضور و سنسور حرکت را نمی‌دانند. نتیجه‌اش چراغی است که وقتی کسی آرام نشسته یا زیر دوش ایستاده، خاموش میشود. فرقشان را در یک جمله بگوییم: سنسور حرکت حرکت‌های بزرگ را می‌بیند، سنسور حضور حتی حرکت‌های خیلی کوچک را.
سنسور حرکت (PIR)
بیشتر سنسورهای حرکت از نوع PIR هستند و تغییر گرمای بدن انسان را در چند ناحیه تشخیص می‌دهند. وقتی کسی از یک ناحیه به ناحیهٔ دیگر می‌رود، سنسور فعال میشود. ساده، ارزان و کم‌مصرف است و برای تشخیص رفت‌وآمد عالی. ولی اگر کسی بی‌حرکت بنشیند، مثلاً مطالعه کند یا پشت کامپیوتر باشد، سنسور بعد از مدتی فکر میکند کسی نیست.
نمونه‌ها: سنسور حرکت PIR اورویبو SN20 و سنسور حرکت ترند.
سنسور حضور
سنسور حضور برای تشخیص بودن انسان ساخته شده، نه فقط عبورش. دو فناوری رایج دارد:
- PIR حساس‌تر با ناحیه‌های بیشتر: حرکت‌های کوچکی مثل تایپ کردن یا ورق زدن را هم می‌بیند. سنسورهای حضور KNX مثل ABB Presence mini و Schneider از این نوع‌اند.
- رادار موج میلی‌متری: حرکت‌های بسیار ریز، حتی بالا و پایین رفتن قفسهٔ سینه هنگام نفس کشیدن را تشخیص می‌دهد و برای حضور ساکن بهترین گزینه است. نمونه: سنسور حضور راداری پروسوئیچ.
کدام برای کجا؟
- راهرو، راه‌پله، پارکینگ، انباری: سنسور حرکت کافی است؛ کسی آنجا مدت طولانی بی‌حرکت نمی‌ماند.
- حمام و سرویس بهداشتی: سنسور حضور، ترجیحاً راداری.
- اتاق کار، دفتر، اتاق جلسه: سنسور حضور.
- پذیرایی و نشیمن: سنسور حضور، اگر روشنایی کاملاً خودکار می‌خواهید.
- ورودی ساختمان و حیاط: سنسور حرکت مخصوص فضای باز.
دو تنظیم که نتیجه را عوض می‌کنند
مهلت خاموشی
مدتی است که سنسور بعد از آخرین تشخیص چراغ را روشن نگه می‌دارد. برای شروع: راه‌پله یک تا دو دقیقه، سرویس بهداشتی پنج تا ده دقیقه، اتاق کار ده تا پانزده دقیقه.
آستانهٔ نور
بیشتر سنسورها نور محیط را هم می‌سنجند. با این تنظیم، چراغ فقط وقتی روشن میشود که هوا واقعاً تاریک باشد. در فضاهایی که نور طبیعی دارند، مصرف برق را محسوس کم میکند.
سقفی یا دیواری؟
سنسور سقفی دید ۳۶۰ درجه دارد و برای اتاق و فضای باز بهتر است. سنسور دیواری برای راهرو و جاهایی که می‌خواهید جهت دید محدود باشد. ارتفاع نصب روی برد تشخیص اثر دارد؛ مشخصات سازنده را رعایت کنید.
در ساختمان اداری و KNX، کار سنسور بیشتر است
- نور ثابت روی میز: سنسور نور اتاق را اندازه می‌گیرد و چراغ‌های دیمردار را طوری تنظیم میکند که نور روی میز همیشه یکسان بماند. در روزهای آفتابی، چراغ‌ها کم‌نورتر کار می‌کنند.
- سرمایش و گرمایش: وقتی اتاق جلسه خالی است، فن‌کویل روی حالت صرفه‌جویی می‌رود.
- سنسور اصلی و فرعی: در فضاهای بزرگ چند سنسور با هم کار می‌کنند و یکی تصمیم نهایی را می‌گیرد تا چراغ‌ها هماهنگ بمانند.
سنسورهای حضور KNX این امکانات را با برنامه‌ریزی در ETS در اختیار طراح می‌گذارند. اگر با KNX آشنا نیستید، راهنمای سیستم KNX را بخوانید.
بی‌سیم یا سیمی؟
سنسورهای بی‌سیم زیگبی برای خانه‌های ساخته‌شده مناسب‌اند و باتری دارند. سنسورهای سیمی KNX یا راداری‌هایی که به برق وصل‌اند، تعویض باتری نمی‌خواهند و برای پروژه‌های در حال ساخت بهترند.
خطاهای رایج
- روشن شدن بی‌دلیل: جریان هوای کولر یا بخاری، آفتاب مستقیم یا حیوان خانگی. جای سنسور را عوض کنید یا حساسیت را کم کنید.
- خاموش شدن وسط کار: نوع سنسور اشتباه است یا مهلت خاموشی خیلی کوتاه است.
- روشن نشدن در روز: آستانهٔ نور خیلی پایین است.
مثال حمام
یکی از پرتکرارترین شکایت‌ها بعد از هوشمندسازی، خاموش شدن چراغ حمام وسط دوش است. دلیلش تقریباً همیشه یکی است: سنسور حرکت PIR معمولی در حمام. بخار و ایستادن نسبتاً ثابت زیر دوش، کار PIR را سخت میکند.
راه‌حل، یک سنسور حضور راداری با مهلت خاموشی حدود ده دقیقه است. رادار حرکت‌های خیلی ریز را هم می‌بیند، پس تا کسی در حمام است چراغ روشن می‌ماند و بعد از بیرون آمدن خودش خاموش میشود. درسش این است که سنسور را بر اساس فضا انتخاب کنید، نه بر اساس ارزان‌ترین قیمت. برای راهرو، PIR ارزان کاملاً کافی است؛ برای حمام نه.
خلاصه
سنسور حرکت برای جاهایی که رفت‌وآمد است، سنسور حضور برای جاهایی که آدم‌ها می‌نشینند یا ثابت می‌مانند. با تنظیم درست مهلت خاموشی و آستانهٔ نور، هر دو هم راحتی می‌آورند و هم مصرف برق را پایین می‌آورند. همهٔ مدل‌ها در دستهٔ سنسورها هستند. برای طراحی روشنایی کامل، صفحهٔ روشنایی هوشمند را هم ببینید.
پرسش‌های متداول
سنسور حضور از سنسور حرکت گرانتر است؟
معمولاً بله، مخصوصاً مدلهای راداری و KNX. ولی در حمام و اتاق کار، این تفاوت با راحتیای که میآورد جبران میشود.
حیوان خانگی سنسور را فعال میکند؟
سنسورهای PIR معمولاً با حیوان خانگی هم فعال میشوند. اگر حیوان دارید، جای نصب و حساسیت را با دقت تنظیم کنید.
سنسور حضور برای دزدگیر مناسب است؟
برای دزدگیر، سنسور حرکت مخصوص امنیت کافی است. سنسور حضور بیشتر برای روشنایی و تهویه طراحی شده است.
نظرات خوانندگان
هنوز نظری برای این مقاله ثبت نشده است. اولین نفر باشید!