خیلی‌ها خیال می‌کنند خانهٔ هوشمند فقط مال ساختمان نوساز است و برای هوشمند کردن خانهٔ فعلی باید دیوارها را شکست و از نو سیم‌کشی کرد. این‌طور نیست. خانهٔ ساخته‌شده را هم می‌شود بدون تخریب هوشمند کرد، به شرطی که یک نکتهٔ فنی را از قبل بدانید: سیم نول.
سیم نول چیست و چرا مهم است؟
در سیم‌کشی معمولی، به قوطی کلید فقط سیم فاز می‌رسد و از کلید به سمت چراغ می‌رود. سیم نول مستقیم سراغ خود چراغ می‌رود. کلید معمولی برای کار کردن برق نمی‌خواهد، ولی کلید هوشمند خودش یک دستگاه الکترونیکی است و برای روشن ماندن به برق دائمی نیاز دارد؛ یعنی هم فاز و هم نول.
در خیلی از ساختمان‌های قدیمی، و حتی بعضی نوسازها، داخل قوطی کلید سیم نول نیست. پیش از خرید کلید هوشمند این را بررسی کنید، و کار برق را به برق‌کار بسپارید.
قوطی کلید نول ندارد؛ چه کنیم؟
- کلید بدون نول: بعضی کلیدهای هوشمند مدل «بدون نول» دارند و برقشان را از مسیر خود چراغ می‌گیرند. با لامپ‌های خیلی کممصرف ممکن است چشمک بزنند و گاهی یک خازن کمکی کنار لامپ لازم می‌شود.
- کشیدن یک سیم نول: اگر لولهٔ برق از قوطی کلید تا جعبه تقسیم راه باز دارد، برق‌کار معمولاً بدون شکستن دیوار یک سیم نول اضافه میکند.
- رلهٔ کنار چراغ: یک رلهٔ کوچک هوشمند کنار چراغ، جایی که نول هست، نصب می‌شود و کلید فعلی سر جایش می‌ماند.
ابزارهای هوشمندسازی بیسیم
کلید و رلهٔ زیگبی
کلیدهای زیگبی در همان قوطی کلیدهای فعلی نصب می‌شوند. هر کلیدی که برق دائمی دارد، تکرارکنندهٔ شبکهٔ زیگبی هم هست و برد شبکه را بیشتر میکند.
ریموت IR برای کولر و تلویزیون
کولر گازی، تلویزیون و سیستم صوتی را می‌شود بدون هیچ سیمی با یک ریموت هوشمند IR کنترل کرد. این دستگاه کد ریموت‌ها را یاد می‌گیرد و از موبایل فرمان می‌فرستد.
سنسورهای باتری‌دار
سنسور حرکت، سنسور در و پنجره و سنسور نشت آب سیم نمی‌خواهند و با چسب دوطرفه یا پیچ نصب می‌شوند.
پریز هوشمند
برای آباژور، بخاری برقی یا هر وسیلهٔ دوشاخه‌دار، یک پریز هوشمند کافی است.
پردهٔ برقی با دوشاخه
خیلی از موتورهای پردهٔ کناررو به یک پریز نزدیک پنجره وصل می‌شوند و سیم‌کشی جدید نمی‌خواهند.
یک نمونه
آپارتمانی بیست‌ساله را تصور کنید که صاحبش می‌خواهد بدون تخریب هوشمندش کند. برق‌کار در بازدید می‌بیند قوطی کلیدهای پذیرایی و راهرو نول دارند، ولی اتاق‌خواب‌ها ندارند. راه‌حل ترکیبی این است:
- کلید زیگبی در پذیرایی و راهرو که نول دارند
- در اتاق‌خواب‌ها کلید معمولی می‌ماند و یک رلهٔ کوچک داخل قاب چراغ سقفی نصب می‌شود
- یک هاب زیگبی کنار مودم، یک ریموت IR در پذیرایی برای کولر و دو سنسور حرکت برای راهرو و سرویس
کل کار در یک روز تمام می‌شود، بدون حتی یک سوراخ در دیوار. درسش این است: قبل از خرید، سیم نول قوطی‌ها را ببینید. خیلی از مرجوعی‌ها و نارضایتی‌ها از همین نکتهٔ ساده می‌آید.
لامپ هوشمند یا کلید هوشمند؟
لامپ هوشمند فقط جای لامپ معمولی پیچ می‌شود و نصبش از همه ساده‌تر است. ولی یک مشکل جدی دارد: اگر کسی کلید روی دیوار را خاموش کند، لامپ از برق می‌افتد و دیگر با موبایل یا سناریو کنترل نمی‌شود. پس:
- لامپ هوشمند برای آباژور، چراغ خواب و جاهایی که می‌خواهید رنگ یا شدت نور را عوض کنید.
- کلید یا رلهٔ هوشمند برای روشنایی اصلی اتاق‌ها، چون هم کلید دیوار کار میکند و هم موبایل، و چراغ هم هر نوعی می‌تواند باشد.
محدودیت‌ها را هم بدانید
- بتن و آرماتور: امواج بیسیم از دیوار بتنی ضخیم و سقف پرآرماتور سخت‌تر رد می‌شوند. در خانه‌های بزرگ یا چندطبقه، کلیدهای برق‌دار زیگبی در مسیر نقش تکرارکننده را دارند و گاهی یک تکرارکنندهٔ اضافه لازم است.
- باتری: سنسورهای بیسیم هر یکی دو سال باتری می‌خواهند. یک زمان ثابت برای بررسی‌شان داشته باشید، مثلاً اول هر پاییز.
- جای هاب: هاب را داخل کابینت فلزی یا پشت تلویزیون نگذارید؛ فلز سیگنال را ضعیف میکند.
پیش از شروع
- یک اکوسیستم انتخاب کنید تا همه با یک اپلیکیشن و یک هاب کار کنند.
- هاب را در مرکز خانه بگذارید، نه گوشهٔ آخرین اتاق.
- نصب کلیدهای برق‌دار را از نزدیک هاب شروع کنید تا شبکهٔ مش درست شکل بگیرد.
- کار روی سیم‌کشی را به برق‌کار مجاز بسپارید.
خلاصه
هوشمندسازی ساختمان قدیمی بدون سیم‌کشی کاملاً عملی است: کلید و رلهٔ زیگبی برای روشنایی، ریموت IR برای کولر و تلویزیون، سنسورهای باتری‌دار برای ایمنی و پریز هوشمند برای وسایل دوشاخه‌دار. مهم‌ترین نکته وضعیت سیم نول قوطی‌هاست. برای انتخاب فناوری، مقایسهٔ KNX، زیگبی و وای‌فای را ببینید، و اگر بازدید از خانه را می‌خواهید، با کارشناسان آراد اسمارت هوم تماس بگیرید.
پرسش‌های متداول
از کجا بفهمم قوطی کلید نول دارد؟
برق را از کنتور قطع کنید و قاب کلید را باز کنید. اگر کنار سیم‌های رفت و برگشت کلید، سیم آبی (یا رنگ نول در سیم‌کشی شما) هم هست، احتمالاً نول دارید. برای اطمینان از برق‌کار بخواهید با فازمتر بررسی کند.
کلید بدون نول مشکلی ندارد؟
برای بیشتر چراغها نه، ولی با LED خیلی کممصرف ممکن است چشمک بزند یا کامل خاموش نشود. یک خازن کمکی مشکل را حل میکند.
هوشمندسازی بیسیم امنیت کمتری دارد؟
نه لزوماً. ارتباط زیگبی رمزنگاریشده است. مهمتر از نوع ارتباط، امنیت حساب اپلیکیشن و رمز مودم است.
نظرات خوانندگان
هنوز نظری برای این مقاله ثبت نشده است. اولین نفر باشید!