اگر اخبار خانهٔ هوشمند را دنبال کنید، اسم Matter را حتماً شنیده‌اید. خیلی‌ها آن را «آیندهٔ خانهٔ هوشمند» می‌نامند و بعضی‌ها خرید تجهیزات را به خاطرش عقب می‌اندازند. اولین چیزی که باید بدانید این است: Matter یک زبان مشترک است، نه یک دستگاه یا یک برند.
مشکلی که Matter می‌خواهد حل کند
تا امروز خانهٔ هوشمند یک مشکل بزرگ داشته: برندها با هم حرف نمی‌زنند. کلید یک برند با هاب برند دیگر کار نمی‌کند، هر کدام اپلیکیشن خودشان را دارند و وقتی یک اکوسیستم را انتخاب کنید، عملاً به آن بسته می‌شوید. برای همین است که در بیشتر نوشته‌هایمان تأکید می‌کنیم از اول یک اکوسیستم انتخاب کنید.
Matter استانداردی است که بزرگ‌ترین شرکت‌های این حوزه، از جمله اپل، گوگل، آمازون و سامسونگ، زیر نظر «اتحاد استانداردهای اتصال» (CSA) روی آن توافق کرده‌اند. این همان سازمانی است که قبلاً زیگبی را توسعه می‌داد. نسخهٔ اولش پاییز ۲۰۲۲ منتشر شد. هدفش ساده است: هر دستگاهی که نشان Matter دارد، با هر سیستمی که Matter را پشتیبانی می‌کند کار کند.
Matter چطور کار می‌کند؟
روی شبکه‌هایی که از قبل هست
Matter یک لایهٔ زبان مشترک است که روی شبکه‌های IP اجرا می‌شود:
- وای‌فای: برای دستگاه‌هایی که برق دائمی دارند و پهنای باند بیشتری می‌خواهند، مثل دوربین و تلویزیون.
- Thread: شبکه‌ای مش، بی‌سیم و کم‌مصرف شبیه زیگبی، ولی مبتنی بر IP؛ برای سنسورها و دستگاههای باتری‌دار.
- اترنت: برای هاب‌ها و دستگاههای ثابت.
- بلوتوث: فقط برای راه‌اندازی اولیه.
کنترل محلی
یکی از اصول طراحی Matter کنترل محلی است؛ یعنی دستگاه‌ها برای کار اصلی‌شان به سرور ابری وابسته نیستند. با مشکلات اینترنت بین‌الملل، این برای ایران نکتهٔ مهمی است. دربارهٔ اهمیتش در خانهٔ هوشمند بدون اینترنت نوشته‌ایم.
چند مدیر هم‌زمان
یک دستگاه Matter می‌تواند هم‌زمان در چند اپلیکیشن و اکوسیستم تعریف شود؛ مثلاً یک کلید هم در اپلیکیشن سازنده و هم در یک پلتفرم دیگر.
نسبتش با زیگبی و KNX
- زیگبی: Matter جایگزین مستقیم زیگبی نیست. خیلی از هابهای زیگبی می‌توانند نقش «پل» را بازی کنند و دستگاههای زیگبی پشت خودشان را به دنیای Matter معرفی کنند، به شرطی که سازندهٔ هاب این قابلیت را با بهروزرسانی اضافه کرده باشد.
- KNX: KNX استانداردی سیمی و حرفه‌ای برای ساختمان است و دنیای خودش را دارد. ارتباطش با پلتفرم‌های دیگر معمولاً از راه گیت‌وی و سرور منطقی است و سرمایه‌گذاری شما روی KNX با آمدن Matter بی‌ارزش نمی‌شود.
واقعیت امروز در ایران
باید صادق باشیم: در بازار ایران دستگاه‌هایی که Matter را پشتیبانی میکنند هنوز کم‌اند و پلتفرم‌های اصلی پشتیبان Matter، مثل پلتفرم‌های اپل و گوگل و آمازون، در ایران محدودیت‌های تحریمی و منطقه‌ای دارند. پس Matter امروز بیشتر یک مزیت برای آینده است تا معیار اصلی خرید.
منتظر بمانیم؟
جواب ما نه است، به سه دلیل:
- مشکل امروز منتظر نمی‌ماند. اگر نشت آب یا قبض برق دغدغهٔ امروز شماست، سیستم‌های فعلی حلش میکنند.
- سیستم‌های فعلی کنار نمی‌روند. زیگبی و KNX سالها پشتیبانی می‌شوند و پل‌های Matter آن‌ها را به دنیای جدید وصل میکنند.
- جا افتادن یک استاندارد زمان می‌برد. هر نسخهٔ Matter انواع تازه‌ای از دستگاه‌ها را اضافه می‌کند و بازار ایران هم با تأخیر به این تغییرات می‌رسد.
به‌جای انتظار، موقع خرید هاب یا گیت‌وی از فروشنده بپرسید سازنده برای پشتیبانی از Matter برنامه یا بهروزرسانی دارد یا نه. اگر بین دو گزینهٔ هم‌قیمت مرددید، گزینهٔ آینده‌نگرتر را بردارید.
هزینهٔ صبر کردن
کسی را تصور کنید که دو سال پیش تصمیم گرفت صبر کند تا Matter فراگیر شود و در این مدت هیچ چیز نخرید. در همین دو سال، دو بار نشت آب زیر سینک خسارت زد و تابستان‌ها کولر در خانهٔ خالی کار کرد. وقتی بالاخره خواست بخرد، دید انتخاب‌های Matter بازار هنوز محدود است.
راه بهتر این بود که با یک هاب زیگبی و چند سنسور و کلید، مشکل‌های واقعی همان روز حل شود و هر وقت دستگاه یا پل Matter مناسبی رسید، به همان سیستم اضافه شود. استانداردها برای حل مشکل شما ساخته می‌شوند، نه برای عقب انداختنش.
Thread چیست؟
اسمش را زیاد می‌شنوید. Thread پروتکل بی‌سیم کم‌مصرفی است که خیلی از دستگاههای باتری‌دار Matter از آن استفاده میکنند. مثل زیگبی شبکهٔ مش می‌سازد، ولی چون مبتنی بر IP است، برای اتصال به بقیهٔ شبکه به یک «مسیریاب مرزی Thread» نیاز دارد. این نقش را معمولاً هاب‌ها، بلندگوهای هوشمند یا مودم‌های جدید دارند. اگر روزی دستگاه Thread خریدید، مطمئن شوید چنین دستگاهی در خانه دارید.
خلاصه
Matter زبانی مشترک است که قرار است برندهای خانهٔ هوشمند را سازگار کند و با کنترل محلی و چند مدیر هم‌زمان، کار با خانه را ساده‌تر کند. ولی برای خرید امروز در ایران، معیار اصلی نیست. سیستمی بخرید که مشکل امروز را حل کند و از نظر بهروزرسانی آینده‌نگر باشد. برای انتخاب بین فناوری‌های فعلی، مقایسهٔ KNX، زیگبی و وای‌فای را بخوانید.
پرسش‌های متداول
Matter جای زیگبی را میگیرد؟
نه به این معنا که زیگبی از بین برود. خیلی از هابهای زیگبی دستگاههایشان را از راه پل به Matter وصل میکنند و هر دو سالها کنار هم میمانند.
دستگاههای فعلی من با Matter کار میکنند؟
اگر سازنده برایشان بهروزرسانی یا پل Matter بدهد، بله. وگرنه در همان اکوسیستم خودشان کار میکنند.
Matter در ایران کار می‌کند؟
خود استاندارد به کشور وابسته نیست و کنترل محلی دارد، ولی دستگاه‌ها و پلتفرم‌های پشتیبانش هنوز در بازار ایران محدودند و بعضی پلتفرم‌ها محدودیت منطقه‌ای دارند.
نظرات خوانندگان
هنوز نظری برای این مقاله ثبت نشده است. اولین نفر باشید!